أبي الفتح الكراجكي ( مترجم : كمره اى )
43
كنز الفوائد ( گنجينه معارف شيعه اماميه ) ( فارسى )
اخبار روشن شود . بر تو بايد است كه همه كتاب او را بخوانى ان شاء اللَّه كه از كتب با ارزش است پايان سخن تنقيح . واسط چنانچه در صحاح گفته شهرى است كه بنام كاخ ساخته حجاج ميان بصره و كوفه ناميده شده و از اين تعبير فهميده شود كه اين شهر در نيمه راه بصره تا كوفه بوده و شهرى آباد بوده ولى امروزه وجود ندارد و مانند شهر هيت و انبار در جنگها و كشمكشهاى بسيارى كه در اين ميانه رخ داده از ميان رفته و از خاندان مصنف هم نامى در ميان نيست و منسوب به قبيله و نژادى نشده و معلوم نيست عرب بوده يا عجم و براى او فرزند و نژادى هم ذكر نشده و اين دانشمند بوسيلهء تأليف كتب سودمند خود نامش مانده و در همهء ترجمهها او را به لقب قاضى وصف كردند ولى توضيح ندادند كه منصب قضاوت را از خلفا ، زمان خود از مركز بغداد كه در آن زمان خلفاء عباسى حكومت داشتند بدست آورده يا قاضى تراضى بوده و مردم براى فصل خصومت به دو مراجعه مىكردند . كتب رجال و تراجم شرح حال كاملى از مصنف ضبط نكردند و اين دانشمند بنام همچون بسيارى از دانشمندان قرن سوم و چهارم اسلامى مورد بررسى رجالدانان و تذكره نويسان نشدهاند تنها راه كشف احوال آنها بررسى كتب و آثار علمى آنها است كه از دست حوادث گريخته و تا كنون باقى ماندهاند و كتابى كه از مصنف بدست است همين كتاب كنز الفوائد است و از آن معلوم مىشود كه از اساتيد بسيارى كسب علم و حديث كرده و در شهرهاى چندى از عراق و شام و مصر و حجاز گرديده و در هر جا از اساتيد و مشايخ آن اخذ دانش و حديث كرده . علامهء مرحوم آقا بزرگ تهرانى در ج 5 اعلام طبقات الشيعه چاپ بيروت ص 177 چنين آورده : محمد بن على بن عثمان كراجكى دانا موثق ابو الفتح فقيه اصحاب شاگرد مرتضى علم الهدى و طوسى و مؤلفاتى دارد چون كتاب التعجب و كتاب نوادر كه از